Η νόσος Hashimoto, η πιο συχνή αιτία υποθυρεοειδισμού στον ανεπτυγμένο κόσμο, είναι μια αυτοάνοση πάθηση όπου το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στη θυρεοειδή αδένα και ένα από τα πιο συχνά ερωτήματα που τίθενται από άτομα με Hashimoto είναι αν πρέπει να εξαλείψουν τη γλουτένη από τη διατροφή τους. Το θέμα έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλές τα τελευταία χρόνια, με πολλούς να αναφέρουν βελτίωση των συμπτωμάτων μετά την εξάλειψη της γλουτένης, όμως τι λέει πραγματικά η επιστήμη και ποιες είναι οι πρακτικές συνέπειες για την καθημερινή ζωή;

Η Επιστημονική Σύνδεση: Μοριακή Μίμηση

Η βασική επιστημονική θεωρία πίσω από τη σχέση γλουτένης και Hashimoto είναι η μοριακή μίμηση. Η γλιαδίνη, μια από τις πρωτεΐνες της γλουτένης, έχει μοριακή δομή παρόμοια με τον ιστό του θυρεοειδούς αδένα. Όταν το ανοσοποιητικό σύστημα αναγνωρίζει τη γλιαδίνη ως ξένη ουσία και παράγει αντισώματα εναντίον της, αυτά τα αντισώματα μπορεί να αντιδράσουν και με τον θυρεοειδικό ιστό λόγω της ομοιότητας.

Αυτό το φαινόμενο, γνωστό ως cross-reactivity, μπορεί να επιδεινώσει την αυτοάνοση επίθεση στον θυρεοειδή. Κάθε φορά που καταναλώνεται γλουτένη, το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να ενεργοποιείται όχι μόνο εναντίον της γλουτένης αλλά και εναντίον του θυρεοειδούς.

Κοιλιοκάκη και Αυτοάνοσες Θυρεοειδικές Παθήσεις

Η σύνδεση μεταξύ κοιλιοκάκης και Hashimoto είναι καλά τεκμηριωμένη. Η έρευνα δείχνει ότι άτομα με κοιλιοκάκη έχουν τέσσερις έως πέντε φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα ενώ αντίστροφα, άτομα με Hashimoto έχουν αυξημένη πιθανότητα να πάσχουν από κοιλιοκάκη σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό.

Μια μελέτη έδειξε ότι ασυμπτωματική κοιλιοκάκη εντοπίζεται σε πέντε έως δέκα τοις εκατό των ατόμων με αυτοάνοσες θυρεοειδικές παθήσεις, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον γενικό πληθυσμό. Αυτή η συσχέτιση υποδηλώνει κοινούς γενετικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες που προδιαθέτουν σε αυτοάνοσα νοσήματα.

Μη Κοιλιοκακική Ευαισθησία στη Γλουτένη

Πέρα από την κοιλιοκάκη, υπάρχει και η μη κοιλιοκακική ευαισθησία στη γλουτένη ((NCGS), μια κατάσταση όπου άτομα παρουσιάζουν συμπτώματα όταν καταναλώνουν γλουτένη αλλά δεν πάσχουν από κοιλιοκάκη. Πολλά άτομα με Χασιμότο αναφέρουν βελτίωση συμπτωμάτων όπως κόπωση, θολή σκέψη, πεπτικά προβλήματα και φλεγμονή όταν αποφεύγουν τη γλουτένη, ακόμα και χωρίς διάγνωση κοιλιοκάκης.

Η ευαισθησία στη γλουτένη μπορεί να προκαλέσει αυξημένη εντερική διαπερατότητα, γνωστή ως «leaky gut». Η αυξημένη εντερική διαπερατότητα επιτρέπει σε μερικώς διασπασμένες πρωτεΐνες και άλλες ουσίες να διαπερνούν το εντερικό τοίχωμα και να εισέρχονται στην κυκλοφορία, πυροδοτώντας ανοσολογικές αντιδράσεις που μπορούν να επιδεινώσουν αυτοάνοσες παθήσεις.

Τι Δείχνουν οι Έρευνες

Οι επιστημονικές μελέτες για τη σχέση γλουτένης και Hashimoto έχουν μικτά αποτελέσματα. Μια μελέτη που παρακολούθησε άτομα με Hashimoto σε διατροφή χωρίς γλουτένη για τρεις έως έξι μήνες έδειξε σημαντική μείωση των αντισωμάτων κατά της θυρεοειδικής υπεροξειδάσης (anti-TPO). Αυτό υποδηλώνει μειωμένη αυτοάνοση επίθεση στον θυρεοειδή.

Άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι η εξάλειψη της γλουτένης μπορεί να βελτιώσει την απορρόφηση της λεβοθυροξίνης, του φαρμάκου που λαμβάνουν πολλοί ασθενείς με υποθυρεοειδισμό. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και αν η γλουτένη δεν επηρεάζει άμεσα τον θυρεοειδή, μπορεί να επηρεάζει την αποτελεσματικότητα της θεραπείας.

Ωστόσο, δεν υπάρχουν αρκετές μεγάλες, μακροπρόθεσμες μελέτες που να αποδεικνύουν κατηγορηματικά ότι όλα τα άτομα με Hashimoto πρέπει να αποφεύγουν τη γλουτένη. Η απόφαση είναι εξατομικευμένη και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.

Ποιοι Πρέπει να Αποφύγουν τη Γλουτένη

Ορισμένες ομάδες ατόμων με Hashimoto πρέπει οπωσδήποτε να αποφύγουν τη γλουτένη. Άτομα με επιβεβαιωμένη κοιλιοκάκη πρέπει να ακολουθούν αυστηρή διατροφή χωρίς γλουτένη για όλη τους τη ζωή. Η διάγνωση της κοιλιοκάκης γίνεται μέσω εξετάσεων αίματος για αντισώματα και επιβεβαιώνεται με γαστροσκόπηση.

Άτομα με επιβεβαιωμένη ευαισθησία στη γλουτένη θα πρέπει επίσης να την αποφεύγουν. Αν έχεις Hashimoto και συμπτώματα όπως φούσκωμα, διάρροια, κόπωση ή θολή σκέψη που επιδεινώνονται μετά την κατανάλωση γλουτένης, αξίζει να δοκιμάσεις την εξάλειψή της.

Άτομα με υψηλά anti-TPO, ιδιαίτερα αν αυτά αυξάνονται με την πάροδο του χρόνου, μπορεί να ωφεληθούν από τη δοκιμή μιας διατροφής χωρίς γλουτένη.

Υγιεινή Διατροφή Χωρίς Γλουτένη για Hashimoto

Αν αποφασίσεις να αποφύγεις τη γλουτένη, είναι σημαντικό να το κάνεις με υγιεινό και ισορροπημένο τρόπο. Πολλά προϊόντα χωρίς γλουτένη είναι επεξεργασμένα, με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη και φτωχά σε θρεπτικά συστατικά. Αντί να βασίζεσαι σε αυτά, επικεντρώσου σε φυσικά τρόφιμα χωρίς γλουτένη.

Τα λαχανικά, τα φρούτα, οι πατάτες, η γλυκοπατάτα, το κινόα, το ρύζι, η βρώμη χωρίς γλουτένη, τα όσπρια, το κρέας, το ψάρι, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά είναι όλα φυσικά και δεν περιέχουν γλουτένη, οπότε μπορείς να συμπεριλάβεις αυτά τα τρόφιμα για να εξασφαλίσεις επαρκή θρεπτικά συστατικά.

Πρόσεχε ιδιαίτερα την πρόσληψη φυτικών ινών, σιδήρου, βιταμινών του συμπλέγματος B και ιχνοστοιχείων, καθώς η εξάλειψη δημητριακών με γλουτένη μπορεί να μειώσει την πρόσληψή τους αν δεν αντικατασταθούν σωστά.

Μύθοι για τη Γλουτένη και το Hashimoto

Μύθος 1: Όλοι όσοι πάσχουν με Hashimoto πρέπει να αποφύγουν τη γλουτένη

Δεν υπάρχει επιστημονική συναίνεση ότι όλα τα άτομα με Hashimoto ωφελούνται από την εξάλειψη της γλουτένης. Η απόφαση είναι εξατομικευμένη και εξαρτάται από τα συμπτώματα, τα επίπεδα αντισωμάτων και την ατομική ανταπόκριση.

Μύθος 2: Η διατροφή χωρίς γλουτένη θα θεραπεύσει το Hashimoto

Η διατροφή χωρίς γλουτένη μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα και να μειώσει τα αντισώματα, αλλά δεν θεραπεύει το Hashimoto.

Μύθος 3: Αν δεν έχω κοιλιοκάκη, η γλουτένη δεν με επηρεάζει

Μπορείς να έχεις ευαισθησία στη γλουτένη χωρίς κοιλιοκάκη. Πολλά άτομα με Hashimoto βελτιώνονται με την εξάλειψη της γλουτένης ακόμα και χωρίς θετικές εξετάσεις για κοιλιοκάκη.

Μύθος 4: Τα προϊόντα «χωρίς γλουτένη» είναι αυτομάτως υγιεινά

Πολλά προϊόντα χωρίς γλουτένη είναι επεξεργασμένα, υψηλά σε ζάχαρη και χαμηλά σε θρεπτικά. Η εστίαση φυσικά τρόφιμα είναι σημαντικότερη από το αν φέρουν την ετικέτα «χωρίς γλουτένη».

Μύθος 5: Η βρώμη περιέχει πάντα γλουτένη

Η βρώμη από μόνη της δεν περιέχει γλουτένη, αλλά συχνά μολύνεται κατά την επεξεργασία. Η βρώμη με πιστοποίηση «χωρίς γλουτένη» είναι ασφαλής για τα περισσότερα άτομα.

Μύθος 6: Μια μικρή ποσότητα γλουτένης δεν βλάπτει

Για άτομα με κοιλιοκάκη, ακόμα και ίχνη γλουτένης μπορούν να προκαλέσουν βλάβη. Για όσους έχουν ευαισθησία, η ανοχή ποικίλλει, αλλά η πλήρης εξάλειψη για τη δοκιμαστική περίοδο είναι καλύτερη.

Η σχέση μεταξύ γλουτένης και Hashimoto είναι πολύπλοκη και εξατομικευμένη και ενώ υπάρχουν επιστημονικές ενδείξεις που υποστηρίζουν τη σύνδεση μεταξύ γλουτένης και αυτοάνοσης θυρεοειδίτιδας, δεν υπάρχει απόλυτη απάντηση που να ισχύει για όλους. Άτομα με κοιλιοκάκη πρέπει οπωσδήποτε να αποφύγουν τη γλουτένη, ενώ άλλοι μπορεί να ωφεληθούν από μια δοκιμαστική περίοδο εξάλειψης για να δουν αν βελτιώνονται τα συμπτώματά τους. 

Η απόφαση πρέπει να λαμβάνεται σε συνεργασία με γιατρό και διατροφολόγο, λαμβάνοντας υπόψη τα ατομικά συμπτώματα, τα επίπεδα αντισωμάτων και τη συνολική κλινική εικόνα. Αν επιλέξεις να αποφύγεις τη γλουτένη, βεβαιώσου ότι το κάνεις με υγιεινό τρόπο, εστιάζοντας σε θρεπτικές, ολικές τροφές.

Αν χρειάζεστε οποιαδήποτε πληροφορία, είμαι εδώ για να σας βοηθήσω! Εσείς απλά επικοινωνήστε μαζί μου εδώ!

Για να μαθαίνετε τα πάντα γύρω από την υγιεινή διατροφή ακολουθήστε με στο Instagram!